In mijn vorige blog schreef ik over hoe mijn moeder kwam te overlijden. Een verhaal dat ik enorm lastig vond om op te schrijven. Het raakt mij nog steeds diep. Deze blog maakt onderdeel uit van een serie verhalen waarin ik vertel over mijn moeder die longkanker kreeg en hieraan kwam te overlijden. Dit is deel 4 van de serie. Ik raad je aan eerst de eerdere delen te lezen. Je vindt hier deel 1, deel 2 en deel 3 van het verhaal.
In deze blog neem ik je mee hoe wij voor mijn moeder, midden in ons verdriet, een waardig afscheid regelden. Een inkijkje in hoe zo’n week na het overlijden eruit ziet en welke keuzes wij maakten.
Naar de plek waar mijn moeder overleed
In mijn vorige blog eindigde ik met het overlijden van mijn moeder, in een vakantiehuis in Brabant. De dag na haar overlijden reden mijn vriend, zwager en ik naar Brabant om mijn vader op te halen. Mijn moeder was die ochtend al vroeg opgehaald door de uitvaartondernemer en naar het rouwcentrum in het dorp van mijn ouders gebracht. Mijn zus was daar om haar op te wachten.
Dat betekende ook dat wij naar de plek gingen waar mijn moeder haar laatste uren had doorgebracht. Bij aankomst stond de zus van mijn moeder ons al op te wachten. Ze fietste een stuk voor onze auto uit om ons de weg te wijzen. Een confronterend beeld, want al fietsend leek ze zó ontzettend veel op mijn moeder.
Mijn vader, alleen
Bij het vakantiehuis stond mijn vader buiten op ons te wachten. Toen ik hem zag, barstte ik in tranen uit. De aanblik van mijn vader, zonder mijn moeder naast zich, was intens verdrietig. Een beeld dat ik nooit meer zal vergeten.
Ik stapte uit de auto, omhelsde hem en samen huilden we om het grote verlies. Binnen lagen de spullen van mijn ouders al bij elkaar. We namen de tijd om de plek in ons op te nemen waar mijn moeder haar laatste uren had doorgebracht: de woonkamer, de keuken, de mooie tuin.
Het was vreemd om op die plek te zijn. Hier was mijn moeder overleden. Maar in niets voelde het of zij hier nog was. Het voelde niet of haar ziel op deze plek was.
Verzachtende woorden over haar overlijden
Mijn tante was bij mijn moeder toen zij overleed. Zij maakte de laatste minuten van haar leven mee. Ik zei tegen haar hoe heftig en verdrietig ik het vond dat zij dit had moeten meemaken. Haar antwoord raakte me diep. Ze zei: “Dit is het mooiste geschenk dat ik had kunnen krijgen.”
Die woorden voelden zo liefdevol, zo vol compassie, zo recht uit haar hart. Het bevestigde voor mij dat zij zo liefdevol mijn moeder heeft begeleid tijdens het overlijden. Ik ben haar daar intens dankbaar voor. Dit is onbetaalbaar voor mij.
Ook nam zij de tijd om rustig te vertellen over hoe de laatste uren van mijn moeder waren. Over hoe ze waren aangekomen in het huis, wat mijn moeder had gekookt. En ook hoe het overlijden van mijn moeder is geweest. Ze vertelde er met zoveel liefde over. Deze woorden heb ik opgenomen, zodat we er later altijd nog naar terug kunnen luisteren.
Dat ik geen afscheid heb kunnen nemen en niet bij haar overlijden was, blijft enorm pijnlijk. Maar de woorden van mijn tante verzachten die pijn een klein beetje.
Terug naar een leeg huis
Na de warme woorden van mijn tante, pakten we onze spullen. We namen afscheid van de plek waar afgelopen twaalf uur zo veel was gebeurd. In de auto spraken we alleen maar over wat er was gebeurd, hoe onwerkelijk alles voelde en wat ons de komende dagen te wachten stond.
Bij aankomst in het huis van mijn ouders voelde alles vreemd en leeg. Alle spullen van mijn moeder stonden er nog. Haar pantoffels in de gang, haar puzzelboekje opengeslagen op tafel, haar bed in de woonkamer. Alsof ze elk moment weer binnen kon lopen…
Naar het rouwcentrum waar ik mijn moeder voor het eerst zag
We hadden geen tijd om hier lang bij stil te staan. We moesten naar het rouwcentrum. Bij aankomst in het rouwcentrum brak mijn hart. Daar zag ik mijn moeder voor het eerst sinds ze was overleden. Dat gevoel is met geen pen te beschrijven. Dit was het moment waarop het écht werd: mijn moeder was dood. Mijn hart brak in korte tijd voor de zoveelste keer in duizend stukjes.
Samen met mijn zus en mijn vader deden we de laatste verzorging van mijn moeder. Dit heet met een lelijk woord ‘afleggen’. Met dat afstandelijke en onpersoonlijke woord heb ik helemaal niets. Ik noem het liever voor de laatste verzorging. Veel liefdevoller en dichterbij.
We kozen een mooie jurk uit haar kast, die ze kort daarvoor nog had gedragen. Mijn zus en ik maakten haar mooi op. Vooraf had ik gedacht dat ik het eng zou vinden om de laatste verzorging van mijn moeder te doen, maar dat was het niet. Het voelde heel natuurlijk om dit te doen. Alsof dit een van de laatste dingen was die ik voor haar kon doen.
Keuzes, keuzes, keuzes
Daarna gingen we met de uitvaartondernemer om tafel. Er moesten veel keuzes gemaakt worden.
Onder andere over:
- de kist en de bekleding
- thuis opbaren of in het rouwcentrum
- begraven of cremeren
- de locatie van de uitvaart
- wie welkom zou zijn bij de uitvaart
- de rouwkaart en welke advertenties we wilden
En zo ging het nog wel even door. We hadden behoorlijk wat keuzes om te maken. Gelukkig hadden we tijdens de ziekte van mijn moeder al over een aantal dingen gesproken. En mijn moeder had een uitgesproken smaak. Dat maakte sommige keuzes makkelijker, bijvoorbeeld welke kleur voor de kist wij wilden.
Na het maken van alle keuzes vertelde de uitvaartondernemer dat er een hoop op ons af zou komen de komende dagen. Dat we echt geleefd zouden worden. We grapten met elkaar: “We hebben toch alles al uitgezocht? Dat zal allemaal wel meevallen komende dagen”. Little did we know. Dat hadden we behoorlijk onderschat.
Voor de laatste keer terug naar huis
Na deze lange dag gingen we naar huis. Met mijn moeder. We kozen ervoor haar thuis op te baren. Haar overlijden was zo plotseling. We vonden het fijn om in alle rust, in een vertrouwde omgeving, afscheid van haar te nemen. En ook om nog tijd met haar door te brengen.
Mijn moeder kreeg een plek in de woonkamer, met uitzicht op haar geliefde tuin. De tuindeur kon lekker open. In de avonden zongen de merels in de tuin. Daar genoot mijn moeder altijd zo van.
Ook stond de rode bottle brush prachtig in bloei. Als je denkt: wat is dat? Dat is een prachtige plant met rode bloemen in de vorm van een flessenborstel, zie de omslagfoto die bij deze blog hoort. Mijn moeder zei dat ze in de zomer veel bloemen verwachtte en mijn vader dacht van niet. Mijn moeder kreeg gelijk: de plant kreeg veel bloemen die prachtig in bloei stonden in de weken na het overlijden van mijn moeder. Wat had ze dat prachtig gevonden. Zal ze er ook zo van genoten hebben vanaf de plek waar ze nu is? Ik denk van wel ❤️
En met die mooie herinneringen in mijn hoofd en in mijn hart sluit ik deze blog af.
Reflectie
Elke keer neem ik me voor om een blog niet te lang te maken. En elke keer komen de woorden vanzelf. Woorden die graag gelezen willen worden. Om al deze woorden de ruimte te geven om gelezen te worden, maak ik meerdere delen over de de periode tot en met de uitvaart.
Ik hoop dat je door het lezen van deze blog een stukje (h)erkenning hebt gevonden. Voel je vrij om te delen. Misschien over wat dit verhaal met je doet. Of misschien hoe je zelf terugkijkt op het regelen van de uitvaart na het overlijden van je moeder. Alles is welkom. En weet: je bent niet alleen ❤️
