In mijn vorige blog deelde ik hoe de eerste dagen waren na het overlijden van mijn moeder. Een emotionele blog om te schrijven, omdat het veel herinneringen oproept.
In deze blog vertel ik hoe we in de dagen daarna toewerkten naar een waardige uitvaart voor mijn moeder. En hoe fijn het was dat mensen afscheid van haar kwamen nemen.
Mijn moeder was thuis
Zoals ik eerder schreef, kozen we ervoor om mijn moeder thuis op te baren. In een vertrouwde omgeving voor haarzelf. En misschien nog wel belangrijker: een vertrouwde omgeving voor ons. Zo was mijn moeder nog even bij ons na haar plotselinge overlijden. We konden naar haar kijken, haar verhalen vertellen en nog momenten met haar doorbrengen.
Op een ochtend werd ik vroeg wakker en ben ik een tijdje bij haar gaan zitten. Ik praatte tegen haar en lakte haar nagels mooi. Misschien klinkt dat vreemd, nagels lakken van iemand die opgebaard is. Maar voor mij voelde het heel gewoon en heel natuurlijk. Zij was nog steeds mijn moeder.
Afscheid nemen in alle rust
We besloten geen standaard condoleance te houden. Geen moment van één of twee uur waarin iedereen snel afscheid komt nemen. Dat voelde te overweldigend en te onpersoonlijk.
In plaats daarvan stelden we het huis van mijn ouders open voor familie en vrienden die nog even gedag wilden zeggen. Iedere dag waren er twee of drie momenten waarop mensen langskwamen. Dat gaf ruimte. Ruimte om te praten, om te vertellen wat er was gebeurd. En, het belangrijkste, om mooie herinneringen op te halen aan mijn moeder.
Tegelijkertijd waren deze dagen ook enorm zwaar. Zoveel bezoek, zoveel verhalen, zoveel verdriet. En ondertussen moest ook de hele uitvaart nog geregeld worden.
Een betrokken uitvaartondernemer
Iedere dag kwam de uitvaartondernemer langs om te controleren of alles in orde was. Zij zat al jaren in het vak en was zelf moeder en oma. Ze had niet alleen oog voor mijn moeder, maar ook voor ons.
Ik vertelde haar hoe moeilijk ik het vond dat mijn moeder alleen was toen zij de longbloeding kreeg. Mijn vader en tante waren op dat moment nog niet bij haar. Mijn moeder had het alleen moeten doorstaan. Dat vond ik zo intens verdrietig.
De uitvaartondernemer vertelde mij dat heel veel mensen alleen overlijden. Bijvoorbeeld iemand die op sterven ligt en precies overlijdt als de familie net koffie aan het halen is. Ze vertelde dat stervenden soms juist makkelijker loslaten als er niemand bij is. Geen afleiding, geen woorden of aanrakingen die hen nog hier houden.
Ze stelde me ook een vraag die me raakte: hoe had mijn moeder het zelf gewild?
Mijn moeder overleed niet thuis, maar op een vakantieadres. Mijn zus en ik waren er niet bij. We konden geen afscheid nemen. Zij niet van ons en wij niet van haar. Hoe had mijn moeder het gewild? Ik denk precies zoals het gegaan is. Ze had het niet aangekund om afscheid van ons te nemen. Haar moederhart zou zijn gebroken.
Na het gesprek voelde ik meer in mijn hart dat het zo had moeten zijn. Soms is een betrokken uitvaartondernemer werkelijk goud waard.
De voorbereidingen voor de uitvaart
In de dagen daarna werkten mijn vader, mijn zus en ik de uitvaart verder uit. We vroegen familie en vrienden wie iets wilde zeggen tijdens de uitvaart. Een broer en zus van mijn moeder wilden samen iets vertellen over hoe zij opgroeiden in hun jeugd. Een lieve vriendin wilde vertellen over hoe hun jarenlange vriendschap was. Mijn vriend wilde een gedicht schrijven dat mijn moeder volledig weerspiegelde. En mijn zus en ik schreven allebei een speech.
Heel eerlijk, ik zag er enorm tegenop om een speech te houden. Ik houd niet van spreken in het openbaar, laat staan op zo’n kwetsbaar moment. Alles in mij schreeuwde dat ik helemaal geen speech wilde geven voor mijn moeder. Want een speech schrijven betekende ook erkennen dat mijn moeder er écht niet meer was. Maar ik wist ook: dit moment komt nooit meer terug. Er is maar één kans om een speech te houden. Dus ik schreef die speech. Voor haar. Voor mijn moeder.
Muziek die bij haar paste
Naast de speeches kozen we ook de muziek. Toen mijn moeder ziek was, ging ik een keer met haar koffie drinken in het dorp. We hoorden in de koffiezaak een nummer van een artiest waar zij graag naar luisterde. Ze vroeg toen aan mij welke muziek we in gedachten hadden voor haar uitvaart. Ik noemde een paar nummers die ik in gedachten had. Nummers die paste bij hoe zij was en nummers waar zij zo van hield. Ze vond het een goede keuze. Maar ze zei ook: “Ik ben er straks toch niet meer, dus ik laat de keuze aan jullie.”
Mijn moederhart huilde
Mijn zus en ik regelenden de uitvaart terwijl we zelf een gezin hadden met jonge kinderen. Dat was best een uitdaging. We hadden niet op alle dagen een oppas of gingen onze kinderen naar het kinderdagverblijf. We vroegen onze partners, vrienden en familie om ons te helpen waar dat kon.
Mijn vader vond het prettig als er iemand bij hem bleef slapen. Mijn zus en ik wisselden die nachten af. Dat betekende wel dat ik regelmatig een nachtje van huis was en niet bij mijn dochter kon zijn.
Ik herinner me nog hoe mijn vriend en dochter mij afzetten bij het huis van mijn ouders. Mijn dochter huilde hartverscheurend toen ze zonder mij weer naar huis ging. Mijn vriend vertelde later dat ze de hele weg naar huis had gehuild en de rest van de avond alleen maar om mij had gevraagd. Mijn moederhart huilde. Het was zo dubbel. Ik wilde bij mijn moeder zijn, maar miste mijn dochter intens. Gelukkig was het tijdelijk.
Reflectie
In mijn vorige blog schreef ik dat de uitvaartondernemer zei dat we geleefd zouden worden in deze periode. We grapten dat het wel mee zou vallen. Dat hadden we flink onderschat. Als ik dit zo teruglees, was het inderdaad aanpoten. De voorbereidingen, het bezoek, het logeren, het gemis van mijn dochter. En toch ben ik dankbaar dat we het zo hebben kunnen doen. Voor onszelf, maar vooral voor mijn moeder. Dit waardige afscheid verdiende zij.
Mocht jij in dezelfde situatie zitten of hebben gezeten als ik, wens ik je heel veel sterkte. Hoe heb jij deze periode ervaren van het voorbereiden van de uitvaart? Voel je vrij om een reactie achter te laten. En weet: je bent niet alleen ❤️
